Seslerin, hecelerin ya da sözcüklerin yanlış üretilmesidir. Kişinin ne söylediğinden çok nasıl söylediği dikkat çeker. Dinleyenler kişinin ne söylediğini anlamak için daha fazla dikkat harcar. Bu durum, okul ya da mesleki başarısını, toplumsal iletişimini etkiler. Ses Hastalıkları, Dil ve Konuşma Bozuklukları Ünitesinden Uzman Dil ve Konuşma Terapisti Neşe Öztürk Artikülasyon Bozukluğunu anlatıyor.
Bozukluğun şiddeti, konuşmadaki küçük ve önemsiz aksaklıklardan tamamen anlaşılmayan bir konuşmaya kadar değişebilir. Artikülasyon bozukluğu olan çocuk ve yetişkinlerde en sık görülen hatalar; bir sesin yerine başka bir ses (kar- kay) söyleme, hecelerin yerlerini değiştirme (portakal-porkatal), ses eksiltme (sakız-sakı, anahtar-anatar), ses ekleme (üzüm-yüzüm) ya da sesleri bozma (süt derken ?s? sesini peltek söyleme) gibi durumlardır.
Artikülasyon (Sesletim) Bozukluğunun Sebebi Nedir?
1. Yapısal anomalilere bağlı: Dudak-damak yarıklığı, ağız-yüz anomalileri, dil-diş sorunları
2. Nörolojik bozukluklara bağlı: Serebral Palsi, felç, travmatik beyin yaralanmaları
3. İşitme engeli (sık geçirilen orta kulak iltihabı)
4. Zeka geriliği
5. Herhangi bir anatomik, nörolojik, organik nedeni olmayan durumlar
6. Yanlış öğrenme/ yanlış pekiştirme
7. Motivasyon eksikliği
gibi pek çok nedenden dolayı kişide artikülasyon bozukluğu görülebilir.
Terapiye Ne Zaman Başlanmalıdır?
Artikülasyon bozukluklarının tedavisine yaklaşık olarak 4 yaşından sonra başlanır. Genel olarak çocuklar 7-8 yaşlarına geldiklerinde anadilinin tüm seslerini doğru olarak üretebilirler. Bu yaştan sonra devam eden konuşma bozukluğunun kendiliğinden düzelme olasılığı çok düşüktür. Çocuğun konuşmasının akranlarından farklı olduğunu düşünen ebeveynler /öğretmenler, mutlaka bir dil ve konuşma terapistinden yardım almalıdırlar. Dil ve konuşma terapisti; çocuğun konuşma probleminin sebebini, hangi seslerde problemi olduğunu, sesletim bozukluğunun şiddetini belirler ve ne zaman terapiye başlanması gerektiği konusunda aileyi bilgilendirir. Ergenlik ya da yetişkinlik döneminde de artikülasyon terapisi yapılır. Ancak konuşma biçimi yerleşmeden, küçük yaşlarda yapılan terapi daha kısa sürede sonuç verecektir. Bu nedenle ebeveynler en kısa zamanda bir dil ve konuşma terapistinden yardım almalıdır.
Terapi Ne Kadar Sürer?
Terapi süresi kişiden kişiye değişmektedir. Kişinin yaşı, problemin derecesi, ek başka sorunların olup olmaması, haftalık seans sayısı, kişinin ev ödevlerini düzenli yapıp yapmaması gibi faktörlere bağlı olarak terapi süresi farklılaşmaktadır. Birkaç haftadan birkaç aya, çok ileri düzeydeki vakalarda ise bir yıla kadar sürebilir. Artikülasyon terapisinde, çocuk haftada en az iki kez olmak üzere bir dil ve konuşma terapistine gider. Seans süresi 45dakikadır. Bu süre içersinde, dil ve konuşma terapistinin önceden hazırlamış olduğu program doğrultusunda çocukla çeşitli çalışmalar yapılır. Seansın bir kısmını çocukla evde çalışacak olan yetişkin izler ve ev ödevleri verilerek çalışma sonlandırılır.
