Uykunun Dönemleri -Uyku Biyoritmi

Uykunun Dönemleri nelerdir?

Uykunun, belirli bir düzen içinde tekrarlanan bölümleri vardır.

REM ( Rapid Eye Movements) ; Hızlı göz hareketlerinin olduğu  dönemdir. Beyin hiperaktivite gösterir. Göz kaslarında aralıklı bir biçimde hızlı kasılmalar oluşur. Başta boyun kasları olmak üzere çizgili kasların tonusu ileri derecede azalır, nabız hızlanır, solunum hızı ve kan basıncı değişkenlik gösterir. Rüyalar bu dönemde görülür, ya da bu dönemde görülen rüyalar uyanınca hatırlanır

NREM (Non- Rapid Eye Movements); Göz hareketlerinin yavaş olduğu ya da kaybolduğu  dönemdir. Kalp ve nefes alma oranı düşer ve beyin aktiviteleri yavaşlar.

NREM dönemi kendi içinde 4 evreye ayrılır. Evre 1 ve 2 yüzeyel uyku dönemini, evre 3 ve 4 ise derin uyku dönemini oluşturur.

Uyku NREM döneminin yüzeyel uyku evresi ile başlar. Sonra yüzeyel uykudan derin uykuya geçilir. Genellikle uykuya daldıktan sonra yarım saat içinde  NREM döneminin en derin basamağı olan dördüncü basamağa girilir. Daha sonra uykunun derinliği azalır ve REM dönemine geçilir. REM dönemi 5-10 dakika devam eder. Normal, bölünmemiş bir gece uykusu; NREM ve onu izleyen REM’den oluşan ve 80–100 dakika süren gece boyunca 4-6 kez tekrarlayan döngülerden oluşur.

Uykunun ilk üçte birinde NREM’in derin uyku evresi egemen durumdadır. Uykunun ortasında ve ikinci yarısında REM döneminin süresi ise genellikle uzar. REM’in toplam süresi, uykunun toplam süresinin % 20-25’i kadardır.

 Görüldüğü gibi uykunun bir “mimari” yapısı vardır. Bölünmüş, uyku dönemlerinin oranları bozulmuş, kısacası mimarisi zarar görmüş bir uyku ne kadar uzun süre uyunursa uyunsun işlevini yerine getirmeyecek, kişi yatağından dinlenmemiş olarak kalkacaktır.

Uyku biyoritmi – Uyku biyolojik saati

Uyku  farklılıkları ve uyku biyoritmi,  büyük ölçüde doğuştan gelmekle beraber;  çevre şartları, sosyal yaşamın gereklilikleri ve zamanla  değişiklik gösterebilir.

Uyku alışkanlıkları, uykuda geçirilen süre ve biyolojik saat bakımından insanlar arasındaki farklar vardır. Uyuma-uyanma saatleri dikkate alındığında insanlar kabaca ikiye ayrılabilir:

Birinci grup; geç yatar, buna karşılık sabah geç kalkmayı severler. Bu tip insanlar sabah saatlerinde verimsizdir, kendilerine gelmek için bol çay-kahve tüketir, öğleden sonraları açılırlar. Akşamın ilerleyen saatlerinde uyanıklıkları ve konsantrasyonları artar; hem işleri hem sosyal yaşamları açısından akşam ve gece saatleri daha verimli geçer.

İkinci grup; akşam erken yatmayı ve sabah erkenden kalkmayı severler; gündüz saatleri en verimli dönemleridir, akşam yaklaştıkça verimleri düşer..

Uyku Pasif ve Tekdüze Bir Süreç midir?

Uyku yorgunluk sonucu başlayan pasif bir süreç değil, beyindeki özel merkezlerin bir sıra ve düzen içinde etkin hale gelmesi sayesinde başlayıp sürdürülen aktif bir süreçtir. Vücudun biyolojik saatinin (ritminin) düzenleyici rol oynadığı, birçok uyku getirici biyokimyasal maddenin ve hormonun salındığı bir dönemdir.

Organizmadaki bazı vücut işlevlerinin ve uykunun 24 saat içindeki düzeni ve ritmi, insanın biyolojik saati tarafından düzenlenir. Uyku getirici veya tersine uyanıklığı arttıran maddelerin veya hormonların hangi saatlerde salgılanacağı buna bağlıdır.

Biyolojik saate yol gösteren etmenlerin başında ışık gelir. Gözlerin retina tabakası tarafından algılanan ışık uyarısı, beyindeki ilgili merkeze ulaşır ve burada ışığın miktarına yani gündüz-geceye bağlı olarak, gerekli hormonları salgılayan merkezlere uyarıcı veya engelleyici mesajlar yollanır. Uykuyu getiren hormonlardan biri olan melatonin akşam saatlerinden sonra daha fazla salgılanır ve gece uyumayı kolaylaştırır.

Uykunun biyolojik ritmimizi düzenleyen etmenlerinden biri de vücut ısısıdır. Vücut ısısının düşük olduğu dönemlerde, uykuya daha yatkın olunur. Vücut ısısı gün içinde iki kez düşer. Bu düşüşlerden en belirgin olanı sabaha karşı, diğeri ise öğleden sonraki saatlerdir.  Öğleden sonra bastıran ve genellikle öğle yemeğine bağlanan mahmurluk hali, aslında vücut ısısındaki azalmaya bağlıdır ve yine bu sayede “öğle uykusu” uyumak mümkün olmaktadır.

soru - yorum

ÜCRETSİZ OTOPARK ve VALE HİZMETİ
(Kapalı otoparka LPG'li araç alınmaz.)