e-Randevu
facebook twiter youtube Google Plus

TIKAYICI UYKU APNESİ

 


Apne  Nedir?

Apne, Yunanca nefessizlik anlamına gelir.  Uykuda solunumun her hangi bir nedenle 8–10 saniyeden daha fazla durmasına, nefessiz kalmaya uyku apnesi denilmektedir.Uyku hastalıklarının en ağır formu "Uyku Apne hastalığıdır." Gece boyunca apnelerin ataklar şeklinde devam etmesi saatte ortalama 5-7 defadan daha fazla tekrarlaması yaşamı ciddi şekilde tehdit eder ve hastalıkl olarak değerlendirilir.

 

Hava yolu tıkanmasına bağlı apnede; solunumun bir süre durması sonucu kandaki oksijen miktarı düşer (hipoksi). Oksijen seviyesindeki düşmenin beyin tarafından fark edilmesi sonrası kısa süreli bir uyanma meydana gelir ve güçlü bir solunum  gayreti ile  havayolu açılır. Bu durum özellikle horlayan kişilerde horlamada duraklama veya yavaşlama ve belirli bir süre sonra ani bir patlama sesi ile hava yolunun açılması şeklinde gözlenebilir.Uyku apnesi olan kişiler genellikle uykularının bölündüğünün farkında değildir ve iyi uyuduklarını zannederler.

 

Uyku süresince meydana gelen apne sayısı arttıkça, vücudun daha uzun süre oksijensiz kalmasına neden olur.  Uykuda derin uyku fazına yeterince geçilemez. Derin faz gerçek dinlenme için tek yoldur. Dinlenmeden geçirilen gecenin gündüzü uykulu, yorgun ve verimsiz geçecektir.  Uykudan dinlenmemiş, yorgun kalkma ve bunlara bağlı olarak baş ağrısı, sinirlilik, kişilik değişikliği, huysuzluk, çabuk yorulma, genel isteksizlik hali ortaya çıkar. Gündüz aşırı uyku eğilimi hastalığın şiddeti ile doğru orantılı olarak artar. Araba kullanırken ya da iş başında uyuklamalar görülür.

oksijen azlığına bağlı olarak önemli hasarlar oluşur.  Yetersiz hava girişi nedeniyle kanda seyreden düşük oksijen seviyesi ve uyku boyunca nefes alma çabalarının vermiş olduğu düzensizlikler, Tüm organlarda, özellikle yaşam için önemli olan beyin, kalp ve kan dolaşımı sisteminle ilgili rahatsızlıkların artmasına sebep olmaktadır..Uzun sürelerde daha çok kan pompalamak zorunda kalan kalpte ritim bozulur, yıllar içinde  kalp büyümesi kalıcı hale gelebilir.Tansiyon yükselebilir.

 

Sonuç olarak Uyku Apnesi, yaşam kalitesinin artırılması için dikkat edilmesi ve sorgulanması gereken önemli bir rahatsızlıktır. Ülkemizde 2 milyondan fazla OSA hastası olduğu tahmin edilmektedir.

 

Uyku apnesi nedeniyle  vücut  uykuda tam dinlenemiyor ise;                          
yaşam = uykululuk,yorgunluk,mutsuzluk, başarısızlık ve stres yükü  haline  gelir 

 

ÖZELLİKLE ŞİŞMAN ERKEKLER DİKKAT... Uykuda 10 saniye nefessiz kalıyor ve horluyorsanız doktora gitmekte sakın gecikmeyin. Çünkü tıkayıcı tipte horlama hastalığı, zamanla kalp ritmini bozar, yüksek tansiyon ve kalp büyümesine sebep olur.

               

.            Uyku apnesi çeşitleri 

    Uyku Apnesinin üç temel türü vardır: Apne; Obstrüktif yani hava yolunun  tıkanmasına   bağlı,merkezi yani beyindeki solunum  merkezinin bozukluklarına bağlı yada  ikisinin  karışımı   şeklinde olabiliir.

      

1- Tıkayıcı uyku apnesi - Obstrüktif Uyku Apnesi (OSA)

Üst hava yolunun tıkanmasıyla oluşan hastalıktır. Uykunun başlamasıyla birlikte yumuşak dokuların gevşemesi ve nefes alma sırasında oluşan  negatif basınç dolayısıyla solunum yolunun tıkanarak ağız ve burundan akciğere  yeterli hava girişi engellenir.
Üst solunum yollarında tıkanma oluşturabilen özellikle dil arkası ve   yutak çevresindeki  darlığın ileri boyutta olduğu durumlarda hastalık ağırlaşır. Nefes durmaları gece boyunca  bazen onlarca hatta yüzlerce kez tekrarlayabilir.
Apneler sıklıkla 20 saniyenin üzerindedir, şiddetli olgularda bu süre1-2 dakikalara ulaşır.Nefes durmaları sırasında kandaki oksijen miktarı önemli ölçüde azalır, dolayısıyla kalp, beyin ve diğer organlar yeterli oksijen alamaz.

 

Tıkayıcı uyku apnesi kimlerde görülür;

Tüm apnelerin % 80 idir.

Erkeklerde  %4, kadınlarda %2 oranında rastlanır. Horlamada olduğu gibi yaşın artmasıyla birlikte sıklık da artar; 60 yaş sonrasında erkeklerde  %28’lere,menopozdan sonra kadınlarda  %20’ye yaklaşır.

Bu tip uyku apne hastalığı; genellikle kısa boylu, şişman-göbekli, boyunları kısa ve kalın olan erkeklerin hastalığı olarak bilinir. Üst solunum yollarında daralmaya neden olan büyük dil, yüksek ve kavisli sert damak, sarkık yumuşak damak, uzun ve kıvrımlı küçük dil, küçük çene yapısı, büyük bademcikler, geniz ve burun etlerinde büyümeler, burunda alerjik şişlikler hastalığa zemin hazırlarlar.

Hastalığın oluş mekanizması hayli karışık olduğu için  sadece bu faktörlerle açıklamak her zaman mümkün olmaz. Nitekim uykuda nefes durmaları olmayan şişman kişiler var olduğu gibi  hastalığa zemin oluşturabilecek belirgin bir yapısal bozukluğu olmayan genç ve zayıf kişilerde de  apne ve horlama  görülebilir.

.

2-Merkezi Uyku Apnesi -Central Sleep Apnea (CSA)

Merkezi Uyku Apnesi, çok daha nadir görülür, apnelerin sadece % 2 sidir.  Solunumu kontrol eden kaslara  beyinden yeterli sinyaller gönderilememesi sonucunda ortaya çıkar.Solunum gücü azalır,tıkanma olur. Kanda  oksijen azalır , karbondioksit artar. Bu durum daha ilerlerse kişi uyanmaya zorlanır . Bu nedenle Merkezi uyku apnesi olan hastalar uyanma dönemleri tıkayıcı uyku apnesi olan kişilere göre daha fazladır ve  uyanmaları daha çok  hatırlarlar. Bu uyanmalar olmaz ise hayati tehlike artar.

3-Bileşik Uyku Apnesi -Mixed Sleep Apnea (MSA)

Bileşik Uyku Apnesi  olan hastalarda tıkayıcı ve merkezi apne bir arada  görülür. Apnelerin yaklaşık %18  idir.

Önce tıkayıcı uyku apnesi belirtileri görülür. Bu apne tedavi edilince merkezi apne bulguları ortaya  çıkar.  Bu apne çeşidi uzun yıllardır gözlenmekte ise de son yıllarda  test  imkanlarının artması ile tanı artmış ve uzmanlar tarafında  daha detaylı olarak kategorize edilmiştir.